İstanbul'da düzenlenen Vesayet İnşalarına Karşı Millî İrade Mücadelesi Paneli, sivil siyasetin tarihsel süreçte karşılaştığı baskıları ve demokrasinin gelişimini mercek altına aldı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından organize edilen etkinlik, uzman akademisyenlerin katılımıyla gerçekleştirildi.

Panelin açılış konuşmasını yapan Prof. Dr. Burhanettin Duran, demokrasinin korunması ve sivil iradenin güçlendirilmesinin önemine vurgu yaptı. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi'nden Dr. Hüseyin Arslan'ın moderatörlük yaptığı oturumda, özellikle 1960 yılındaki yargı süreçleri ve sivil siyasetin yaşadığı kısıtlamalar üzerinde duruldu.

Darbe sürecinin hukuki yansımaları

Prof. Dr. Emine Gürsoy Naskali, 27 Mayıs darbesini tarihsel belgeler ışığında inceledi. Celal Bayar'ın sürece dair tespitlerini aktaran Naskali, Yassıada'da yürütülen mahkemelerin hukuki temelden yoksun olduğunu ve hayali iddialar üzerine kurulduğunu belirtti. Bu yargılamaların sivil iradeyi devre dışı bırakmayı hedeflediğini savundu.

Polis Akademisi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ülkü Nur Zengin, savunma haklarının sistematik olarak engellendiği bir süreç yaşandığını ifade etti. Zengin, tecrit uygulamaları ve baskı yöntemlerinin Türk demokrasi tarihinde kalıcı bir travmaya yol açtığını belirterek, bu acıların toplumun demokratik reflekslerini güçlendiren unsurlara dönüştüğünü kaydetti.

Sivil-asker dengesi ve kurumsal dönüşüm

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'nden Prof. Dr. Tevfik Erdem, Türkiye'deki kurumsal vesayetin zamanla nasıl meşrulaştırılmaya çalışıldığını analiz etti. 2000'li yıllardan sonra sivil-asker dengesinin değiştiğini belirten Erdem, Millî Güvenlik Kurulu'nun sivilleşme sürecinin siyasetteki ağırlığının arttığını söyledi.

Gazeteci Ekrem Kızıltaş ise darbenin sadece iç dinamiklerle sınırlı kalmadığını, uluslararası aktörlerin etkisiyle şekillendiğini öne sürdü. Kızıltaş, bağımsız dış politika yürütmek isteyen iktidarların dönem dönem vesayet odaklarının hedefi haline getirildiğini ifade etti.

Demokrasi hafızasını güçlendiren eser

Panel kapsamında, Cumhurbaşkanlığı Arşivi'nden derlenen belgelerle hazırlanan "Cumhurbaşkanlığı Arşivinden Fotoğraflarla Demokrasiye Vurulan Darbe: 27 Mayıs" kitabı tanıtıldı. Eser, toplumsal hafızayı canlı tutmayı ve darbe döneminin bilinmeyen detaylarını gün yüzüne çıkarmayı hedefliyor. İlk kez paylaşılan görseller, o dönemin sivil siyaset üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor.